خانه / ویژه مربیان / آثار و برکات حضور کودکان در نماز جماعت مسجد

آثار و برکات حضور کودکان در نماز جماعت مسجد

ما به عنوان یک مسلمان وظیفه داریم تا هم خود را به مسجد ملحق کنیم و هم فرزندان خویش را برای این جایگاه نورانی تربیت سازیم.

شک نیست که اسلام تنها دینی است که اساس آئین خود را خیلی صریح و روشن بر پایه اجتماع قرار داده است و در هیچ شأنی از شئون خود نسبت به اجتماع بی اعتنا نبوده است و تمام احکام و مقررات را نیز در یک قالب اجتماعی بیان داشته و تا آنجا که ممکن بوده است روح اجتماع را در جمیع احکام  و مقررات خود تنفیذ نموده است(طباطبائی، ۷/۱۵۸).

 

آن دستی که بالای همه ی دستهاست «یَدُ اللَّهِ‏ فَوْقَ‏ أَیْدِیهِم» (فتح، ۱۰) طبق فرموده پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و امیر مومنان علیه السلام(شریف الرضی،۳۱)، با جماعت مسلمین و همراه و نیروبخش آنان است « أَنَّ النَّبِیَّ ص قَالَ: یَدُ اللَّهِ‏ عَلَى الْجَمَاعَةِ»(مفید،۲۳۷).

 

در این میان مسجد به عنوان محل تجمع مسلمین بهترین نقطه ی عطف مسلمانان است ، و بهترین عمل عبادی اجتماعی نماز جماعت است(کلینی، ۶/۳۱۷) که محور عبادت و وحدت است.

 

ما به عنوان یک مسلمان وظیفه داریم تا هم خود را به این محفل نورانی ملحق کنیم و هم فرزندان خویش را برای این جایگاه نورانی تربیت سازیم. بگونه ای که چونان تشنه هایی در پی آب ، به مسجد برای اقامه جماعت بشتابند، و خانه ی آنان مسجد گردد تا به این واسطه، طبق بشارتی که معصومین به ما داده اند، خانه ای هم در بهشت برای ایشان بنا گردد(صدوق، ۵۰۲).

 

اهمیت نماز جماعت:

طبق فرموده معصومین علیهم السلام، با فضیلت ترین نماز به جماعت خواندن است(حمیری، ۲۰۱) ، و یک نماز جماعت افضل از ۲۵ نماز فراداست(کلینی، ۳/۳۷۱)، نماز جماعت تقویت کننده ی اخلاص و یگانگى و عبادت مومن در محضر خدای متعال است(حرّعاملی، ۸/۲۸۷)، جماعت نمازی است که جبرائیل به خاطر شرکت در آن آرزو کرد تا انسان می بود(مشکینی، ۴۶۴)، شرکت کننده ی دائمی در نماز جماعت عدالتش مستقر و ثابت  و غیبتش حرام است (حرّ عاملی، ۸/۳۱۷)، و کسی که کوچک شمارد نماز جماعت را گویا خدا را سبک شمرده است(برقی، ۱/۵۲)، نمازی که طبق روایت شریف پیامبر اکرم بهتر از چهل سال نماز فرادی در خانه است(شعیری، ۷۷).

 

بچّه ها در جماعت:

 

در اولین نماز جماعت مسلمین که در عالم اتفاق افتاد، هم مرد ، هم زن و هم کودک حضور داشتند.

 

عفیف کندی می گوید: در یکی از روزها برای خرید لباس وعطر وارد مکه شدم ودر مسجد الحرام در کنار عباس بن عبد المطلب نشستم. وقتی که خورشید به اوج بلندی رسید، ناگهان دیدم مردی آمد ونگاهی به آسمان کرد وسپس رو به کعبه ایستاد. چیزی نگذشت که نوجوانی به وی ملحق شد ودر سمت راست او ایستاد. سپس زنی وارد مسجد شد ودر پشت سر آن دو قرار گرفت. آنگاه هر سه با هم مشغول عبادت ونماز شدند. من از دیدن این منظره که در میان بت پرستان مکه سه نفر حساب خود را از جامعه جدا کرده وخدایی جز خدای مردم مکه را می پرستند در شگفت ماندم. رو به عباس کردم وگفتم:«أمر عظیم!» او نیز همین جمله را تکرار کرد وسپس افزود: آیا این سه نفر را می شناسی؟گفتم:نه.گفت:نخستین کسی که وارد شد وجلوتر از دو نفر دیگر ایستاد برادر زاده من محمد بن عبد الله است ودومین نفر برادر زاده دیگر من علی بن ابی طالب است وسومین شخص همسر محمد است. واو مدعی است که آیین وی از جانب خداوند بر او نازل شده است واکنون در زیر آسمان خدا کسی جز این سه از این دین پیروی نمی کند.(ابن سعد،۸/۱۴ و طبری، ۲/۳۱۲).

 

چه زیباست که پدران و مادران فرزندان خود را در راستای تربیت دینی به مسجد می برند، و در هنگام نماز آنان را در کنار خود جای داده و همراه هم به جماعت مشغول می شوند. (کلینی، ۳/۴۰۹)

 

جابر مى‏گوید: از امام باقر(ع) در مورد کودکانی  که براى نماز واجب در صف‏جماعت شرکت مى‏کنند، سؤال کردم؛ امام(ع) فرمود: آنان را از صفوف نماز جماعت‏خارج نکنید، بلکه آنها را(در میان بزرگسالان) پراکنده سازید. (کلینی، ۳/۴۰۹ و طوسی،۲/۳۸۰).

 

اثرات نماز جماعت بر کودکان:

با اطمینان می توان گفت که حضور کودکان و نوجوانان در مسجد و شرکت آنان در نماز جماعت اثرات فراوانی را در پی خواهد داشت؛ که در زیر به تعدادی از آنان اشاره می کنیم:

 

۱.    عظمت اسلام و مسلمین را مشاهده می کنند.

۲.    اتحاد و همبستگی را حس می کنند.

۳.     نظم و هماهنگی را تجربه می کنند.

۴.    ولایت پذیری و همراهی با امام عادل که او را به رهبری قبول کرده اند، را احساس می کنند.

۵.    عدالت طلبی و حق طلبی و ظلم نکردن به دیگران را به خوبی می آموزند.

۶.    احترام به مومنین را یاد می گیرند.

۷.    نظافت را با لطافت همراه می کنند.

۸.    وقت شناسی را تجربه می کنند.

۹.    افزایش پاداش را در اعمال، نمایان می بینند.

۱۰.    حس مسئولیت پذیری و وقت شناسی را تمرین می کنند.

۱۱.    آرامش روانی و روحی را در پی مصافحه و دیدار با مومنین  و گرمای حضور در مسجد، حس می کنند.

۱۲.    روحیه ی نفاق و دورویی را از قلبها می زدایند(نوری، ۱/۴۸۸).

۱۳.    بزرگداشت خدای متعال را می آموزند(برقی، ۱/۵۲).

۱۴.    دوستانی مومن و هم سنخ را می یابند.

۱۵.    حس تعاون و همدلی را به اوج می رسانند.

 

وظایف اولیاء و مربیان در مسجد:

برای حضور کودکان در مسجد و جماعت می توان نکاتی را به اولیاء و مربیان گرامی یادآور نمود:

۱.    اولیاء فرزندان خود را در کنار خویش جای دهند (کلینی، ۳/۴۰۹)و از رها کردن آنان یا کنار هم ایستادن کودکان در صف جماعت خودداری نمایند.

۲.    امام جماعت نباید نمازی را که کودکان در آن حضور دارند طولانی کند، همانگونه که پیامبر اکرم برای حضور کودکان، نماز جماعت را کوتاه می کرد(کلینی، ۶/۴۸)و نیز همیشه در نماز جماعت رعایت حال کودکانی که در نماز بودند را می کرد(نسائی ، السنن الکبری، ۱/۱۷۱).

۳.    بازی کردن و سرگرم کردن کودکان در مسجد یکی دیگر از وظایف اولیاء و مربیان است. پیامبر اکرم نوه های خود را برای بردن به مسجد روی دوش خویش می نشاند (صدوق، امالی، ۴۳۸) و گاهی اوقات در راه مسجد با کودکان بازی می کرد (نیشابوری، داستانها و حکایتهای مسجد،۱۹).

۴.    هدیه دادن به کودکان برای شرکت در نماز جماعت.

۵.     الگو قرار دادن کودکان حاضر در نماز جماعت برای دیگر کودکان و تشویق آنان به نماز جماعت ،ما را به یاد داستان اولین نماز جماعت مسلمین که چند کودک در آن حضور داشتند، می اندازد. ابوطالب فرزندش علی(ع)را دید که به پیامبر اقتدا کرده، به فرزند دیگرش جعفر گفت:تو نیز به پیامبر اسلام اقتدا کن. (قمی،۱/۳۷۸)

۶.    قرار نگرفتن کودکان در صف اول نماز جماعت، چرا که در رساله های توضیح المسائل برای این کار کراهت ذکر شده است (یزدی، ۱/۸۰۹، م۱۸).

۷.    مسئولیت دادن به کودکان در اذان گویی، و تکبیر گفتن، و پخش مهر و تسبیح و پهن کردن جانمازهای صفوف، البته با هدایت مربیان.

 

کتابنامه:

إبن سعد، طبقات الکبری، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۰.

إبن بابویه، محمد بن علی: الامالی، تهران، کتابچی، ۱۳۷۶ ش.

برقی، احمد بن محمد بن خالد: المحاسن، قم، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ق.

رهبری، حسن: مسجد نهاد عبادت و ستاد ولایت، تهران، دبیرخانه ستاد عالی کانونهای فرهنگی هنری مساجد،۱۳۸۰.

حرّ عاملی، محمد بن حسن: وسائل الشیعه، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۰۹ق.

حمیری، عبدالله جعفر: قرب الإسناد، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۱۳ ق.

شریف الرضی، محمد بن حسین: نهج البلاغه، مصحح: صبحی صالحی، قم، هجرت، ۱۴۱۴ ق.

شعیری، محمد بن محمد: جامع الاخبار، نجف، مطبعه حیدریه، بی تا.

طباطبائی، سید محمد حسین: المیزان، ترجمه:محمد رضا صالحی کرمانی، قم، دارالعلم، ۱۴۰۹ق.

طبری، ابوجعفر محمد بن جریر: تاریخ الامم و الملوک، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، ۱۳۸۷ق.

طوسی، محمد بن الحسن: تهذیب الاحکام، تحقیق: خرسان، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.

قمی، علی بن ابراهیم: تفسیر القمی، قم، دارالکتاب، ۱۴۰۴ق.

کلینی، محمد بن یعقوب: الکافی، مصحح: غفاری و آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ ق.

مشکینی، علی: تحریر المواعظ العددیه، قم، الهادی، ۱۴۲۴ق.

مفید، محمد بن محمد: الفصول المختاره، محقق: علی میرشریفی، قم ، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.

نسائی، احمد بن شعیب: السنن الکبری،بیروت، موسسه الرساله، ۲۰۰۱م،.

نوری، حسین بن محمد تقی: مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، موسسه آل البیت، ۱۴۰۸ق.

نیشابوری، غلامرضا: داستانها و حکایتهای مسجد، ۱۳۷۶ ش،قم، سید جمال الدین اسدآبادی،چ دوم.

یزدی، سید محمد کاظم: العروه الوثقی، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۹.

منبع: پایگاه تخصصی مسجد

درباره amoo

حتما ببینید

چهار راهکار رسول خدا(صلی الله علیه و آله) برای تربیت دینی فرزندان

حجت‌الاسلام والمسلمین مسعود عالی در جمع عزاداران حسینی با اشاره به نقش خانواده در اسلام …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *